Mae hyn i ddymuno fy nheulu a
ffrindiau ynghyd â'r miloedd bellach o adnabyddiaethau a'r cysylltiadau rwyf
wedi gwneud drwy'r cyfryngau cymdeithasol dros y ddwy flynedd diwethaf..
Nadolig
llawen a Blwyddyn Newydd iach, hapus a ffrwythlon
Fideo Nadolig 2015 sydd yma ond mae’r neges yn
dal yn berthnasol i’r dyddiau hyn.
Mae'r
Nadolig yn uno pobl mewn meddwl ac ysbryd a hefyd yn dwyn ynghyd teuluoedd,
ffrindiau a chysylltiadau ymhell ac yn agos;
Mae'r adeg
hon o'r flwyddyn hefyd yn helpu inni werthfawrogi'r hyn sydd gennym yn ein
bywydau - y byddwn yn llawer rhy aml yn eu cymryd yn ganiataol;
Mawr hyderaf bydd i gwir ystyr y Nadolig lenwi ein calonnau a’n meddyliau gyda neges ewyllys da;
Gan gofio pawb naill gartref neu thramor sy'n sylweddol iawn llai ffodus na ni, ac yn byw mewn ofn, anobaith, newyn gan ddyheu am heddwch a diogelwch mewn byd sydd yn gynyddol gythryblus a terfysglyd bellach. Mae’r wybodaeth ar ddiwedd y fideo wedi newid cryn tipyn bellach gyda rhywbeth fel 75k y mis o ymweliadau gan edrych ar y negeseuon, erthyglau a fideos ‘rwyf yn gosod ar y gwahanol gyfryngau cymdeithasol. gwynorojonescymraeg.blogspot.co.uk
‘Roedd yn adeg ‘rations’ a ‘coupons’ pan oedd llawer o fwydydd hanfodol
a chynhyrchion eraill yn brin iawn ac fe fu hyn mewn bodolaeth hyd at ddechrau
y pumdegau cynnar.
Hefyd oedd anrhegion ac addurniadau yn brin iawn hefyd ac yn wir fy
anrhegion Nadolig cyntaf oedd rhai pren a wnaeth fy nhad – ‘roedd yn saer coed
- pethau megis berfa a ceffyl pren ar olwynion. Ar ol hynny esgidiau rygbi a
crys coch megis tim Cymru! Ychydig ar ol hynny daeth Meccano, Beano, Dandy,
Radio Fun ac yn y blaen.
Cefais fy nghodi mewn pentref o'r enw Foelgastell yng ngorllewin Cymru.
Nid oedd trydan na cyflenwadau dŵr yn y tŷ tan tua 1950. Felly hyd hynny ‘roedd
y dŵr yn cael ei gasglu mewn ‘sten’ o ffynnon tua pedwar can llath i ffwrdd.
Fu Capel Peniel yn ganolog i fywyd yr aelwyd trwy cyfnod tyfu i fyny hyd at ymhell dros saith degau. Hefyd hyd at y chwe degau ‘roedd gwasanaeth am 6 o'r gloch bore dydd Nadolig. Oes dra whanol iawn!
Un o'r atgofion mwyaf cofiadwy sydd gennyf oedd yr eira mawr yn 1947 a fu
yn gyfnod stormydd eira y mwyaf yn yr ugeinfed ganrif - gyda lluwchfeydd 10 troedfedd a mwy.
Parhaodd yr
eira ar y ddaear am ychydig fisoedd.
Ar y bore oedd yr eira wedi cyrraedd cofiaf fynd i lawr y grisiau gyda
fy mam, ac wrth iddi agor y llenni oedd y cyfan yn wyn – oedd yr eira hyd at
lefel ffenestri. Nid hawdd fu hi i fynd allan ond fe llwyddod fy nhad a 'm tadcu
wneud ta beth. Pan aethom allan i’r brif ffordd roedd gweithwyr cyngor yn
gweithio ar lefel y gwrychoedd. Cofiwch oedd dim JCB neu pethau cyffelyb ond
rawiau!
Rhaglen tebyg iawn i ‘Desert
Island Discs’ gyda Beti yn holi am fy nghefndir, bywyd cynnar, fy naliadau a hefyd fy nghyrfa gan
gynnwys wrth gwrs yr wyth mlynedd o ymrafael a Gwynfor Evans.
Erbyn y diwedd y ganrif ,roeddwn
wedi bod yn Gyfarwyddwr cwmni arolygu ysgolion ers 1994 felly ceir cyfeiriadau
at y blynyddoedd cynnar hynny hefyd.
Nid wyf am ddweud gormod -
gwell gwrando ar y cyfweliad - ond bydd dylanwad yr aelwyd, teulu, capel a’r
ardal yn dod drosodd yn amlwg yn y dewisiadau o ganeuon ac yn y blaen.
Hefyd wrth gwrs pwysigrwydd Cymru fel cenedl, iaith, traddodiau ac yn y blaen.
Nid yw’r fideo gyda fy hen
gyfaill Gwilym Owen yn gysylltiedig o gwbl dim ond rhywbeth I edrych arno tra yn
gwrando!
Cyn-Ysgrifennydd Cymru Cyngor y CD yn yr 80au a hefyd aelod
o Bwyllgor y Gynghrair.
Swyddi go iawn a bywoliaeth
yn cael ei ddisgowntio oherwydd breuddwydion amheus.
Llongyfarchiadau i Carwyn Jones am lansio ymgyrch Cymru i aros yn yr Undeb
Ewropeaidd (UE) ac i bwysleisio fod yna 200,000 o swyddi yng Nghymru sy'n
gysylltiedig â masnach yr UE ac y byddent mewn perygl pe bai Prydain yn
pleidleisio i adael.
Ar unwaith tarawodd UKIP
yn ôl â chyhuddiadau gan godi bwganod. Ond wrth gwrs fydden nhw, ond onid oes
ganddynt ddim arall i'w ddweud?
Wrth gwrs mae’n wir
y byddai Cymru ddim yn colli 200,000 o
swyddi y diwrnod ar ôl Brexit. Ond oni ellir dadlau dros y deng mlynedd
canlynol byddai llawer o'r swyddi hynny yn sicr yn diflannu fel y bydd y cwmniau
sydd yma bellach yn rhoi'r gorau i fuddsoddi ac raddol yn gadael Hefyd fydd yna llai o gwmnïau rhyngwladol yn
buddsoddi yng Nghymru os byddwn allan o’r UE.
Na gyd geir gan UKIP
byth a beunydd yw honiad amheus ar ôl honiad amheus. Bydd bownd o fod yn well
arnom tu allan i’r UE oherwydd mae UKIP yn honni byddwn. Neidiwch dros y
clogwyn, rydym wedi dylunio parasiwt i chi. Wrth gwrs bydd yn gweithio!
Swyddi
go iawn a bywoliaeth yn cael ei ddisgowntio oherwydd breuddwydion amheus.
Beth sydd ei angen
yw i’r Llywodraeth ar bob lefel esbonio pam y dewisodd Prydain i ymuno a’r UE
yn y lle cyntaf ac yna pam y dewiswyd ei adeiladu ai ehangu i greu corff
rhyngwladol nerthol a welwn heddiw. Buodd Prydain dros degawdau yn helpu i adeiladu
yr UE, y farchnad sengl fwyaf yn y byd, y bartneriaeth economaidd a diplomyddol
mwyaf, gan diweddu canrifoedd o wrthdaro a rhyfeloedd Ewropeaidd creulon.
Mae
angen i bawb i sylweddoli a chydnabod hyn cyn ei bydd yn rhy hwyr. Rydym i
gyd, fel y mae yn sefyll ar hyn o bryd, mewn perygl fel dywedodd Shakespeare
o:
'throwing away the dearest thing (they) owned as though it
were a careless trifle.'
Os ydych i fyny’r nant
yna mae'n helpu os oes gennych padl, nid taflu’r peth i ffwrdd!. A pan mae UKIP yn dweud wrthym i beidio â
phoeni, gallwn gerdded ar y dwr, peth gorau fydd peidio eu credu.
Er bod yr arolygon barn yn y DU a Chymru yn taflu cysgod dros y blaid mae
aelodau'r blaid mewn hwyliau bywiog, yn benderfynol o ymladd yn ol ac ail-adeiladu.
Tua mis yn ol fe wneuthum y cyntaf o bedwar o gyfraniadau yng
nghynhadledd Democratiaid Rhyddfrydol Cymru yn Abertawe. Hwn oedd y gynhadledd wleidyddol
gyntaf i mi siarad ynddi ers 1992 ac yr oeddwn braidd yn ansicir ac yn wir ychydig
yn 'rhydlyd' yn fy areithio. Roedd hyn i gyd yn anochel mae'n debyg ar ôl bron
25 mlynedd tu allan i’r berw!
Ers 1992 ‘roedd pethau wedi newid tu hwnt i fy adnabyddiaeth o’r
gorffenol ac roedd y cyfryngau yn absennol,
ond serch hynny roedd y presenoldeb yn dda a beth oedd yn fy
nghalonogi'n oedd cyfran y bobl ifanc a oedd yn bresennol.
Y ddadl gyntaf imi gymryd rhan ynddi oedd datblygu maniffesto ar gyfer
etholiadau'r Cynulliad ym mis Mai 2016. Y cynnig gerbron y gynhadledd oedd ymadrodd
Kirsty Williams ers talwm, ' Mapio’r Daith ar Gyfer 2016’. Y pwrpas oedd darparu
cyfeiriad clir i’r blaid ar gyfer yr etholiad. Yn sicr roedd yn cwrdd a’r amcan
hwnnw.
Yr oeddwn yn awyddus i nodi bod i gyrraedd unrhyw gyrchfan rhaid inni
ddilyn yr arwyddbyst sydd yn rhoi cyfeiriad. Mewn geiriau eraill ni yw
maniffesto yn ennill etholiad ond yn hytrach negeseuon clir a chryno ar ychydig
themâu sydd yn gadael argraff barhaol yn feddwl yr etholwyr.
I mi mae yr arwyddbyst yn glir –
Cael Cymru mwy agored a democrataidd gan gynnwys Cynulliad fwy cynhwysol
ac ystyriol – sydd yn herio yn fwy agored, dal pobl i gyfrif ac yn un sydd yn
llywodraethu ar gyfer Cymru gyfan;
Codi effeithiolrwydd, lefelau darpariaeth, effeithlonrwydd a safonau o
fewn ein gwasanaethau cyhoeddus allweddol;
Sicrhau bod hfyniant, buddsoddi, datblygiad economaidd ac adfywio, annog
menter yn cael eu rannu ledled Cymru;
Diogelu ein hamgylchedd naturiol, cefnogi amaethyddiaeth, yr economi
wledig a thwristiaeth;
Cryfhau lle Cymru yn gwleidyddiaeth y DU ac Ewrop a
Ddiogelu ein treftadaeth, diwylliant a hunaniaeth.
Credaf fod ‘Mapio’d Daith‘ yn cwmpasu’r chwech arwyddbyst yn dda iawn.
Isod ceir fideo sydd bennaf yn y Saesneg o fy nghyfraniad byr (fodd
bynnag nid yw ansawdd y sain yn cyrraedd y safon arferol).
Credaf ei
bod yn gwbl bosibl i’r Democratiaid Rhyddfrydol cael canlyniad gwell na’r
disgwyl ar y foment yma Mai nesaf. Fe all ddigwydd gyda negeseuon strategol clir, ymgyrchu effeithiol a
strategaeth gyfathrebu sydd wedi'i gynllunio'n dda yn y ddwy iaith.
Mapio’r Daith ar Gyfer 2016: Cynnig
ar gyfer y Maniffesto
Y Pwyllgor Polisi Cenedlaethol
Mae’r Gynhadledd yn nodi:
1. Cynhelir etholiadau ar gyfer
Cynulliad Cenedlaethol Cymru ar y 5ed o Fai, 2016.
2. Democratiaid Rhyddfrydol
Cymru sydd â’r gwreiddiau dyfnaf o holl bleidiau
gwleidyddol Cymru, a hwythau
wedi bod ar flaen y gad â diwygio blaengar a radical ers dros 150 o
flynyddoedd.
3. Y prif orchwylion yn wynebu
Llywodraeth nesaf Cymru fydd:
a. Datblygu gwasanaethau
cyhoeddus effeithiol ac wedi’u canoli ar y bobl pan fo
gwasgu ar gyllidebau,
b. Tyfu’n heconomi er budd pawb,
a
c. Rhoi’r cyfle i bawb mewn
cymdeithas i lwyddo mewn bywyd, iddyn’ nhw’u hunain
ac i’w teuluoedd.
Mae’r Gynhadledd yn credu:
1. Y gall Cymru ond cyflawni’i
photensial drwy fanteisio hyd yr eithaf ar gryfderau Cymru, megis ein
diwylliant, ein hadnoddau, ac yn anad dim, ein pobl, a thrwy lywodraethu da gan
lywodraeth sy’n gwerthfawrogi tryloywder a chraffu.
2. Ar adeg o ragor o dynhau ar
gyllidebau, mae ar Gymru angen meddylfryd arloesol i wella gwasanaethau
cyhoeddus i ddiwallu anghenion cleifion, disgyblion a rhieni ac i gyflawni
cyfiawnder cymdeithasol.
3. Bod ar bobl ym mhobman yng
Nghymru angen cael dweud eu dweud fwy ynglŷn â sut y cânt eu llywodraethu, yn neilltuol yn eu
hardaloedd lleol eu hunain.
Mae’r Gynhadledd yn penderfynu cyflwyno polisïau i etholwyr
Cymru sy’n cynrychioli’n gwerthoedd rhyddfrydol a’n gweledigaeth i adfywio
Cymru, ac mae’n galw ar y Pwyllgor Polisi I ddatblygu maniffesto radical ac
arloesol i:
1. Gryfhau’n heconomi ac i annog
entrepreneuriaeth a thwf, yn cynnwys:
a. Cyflenwi strategaeth
economaidd gytbwys, integredig, â phwyslais ar allforio;
b. Datganoli mwy o rymoedd i
ardaloedd lleol;
c. Ysgogi’r stryd fawr;
ch. Ehangu prentisiaethau; a
d. Chwtogi’n sylweddol ar
fân-reolau beichus i roi’r cyfle i fusnesau ffynnu.
2. Sicrhau bod y GIG yn canoli
gofal ar urddas, cydymdeimlad, a dewis i unigolion mewn amgylchedd glân, diogel
ac a reolir yn dda drwy;
a. Sicrhau lefelau diogel o
nyrsys ar wardiau Cymru;
b. Gwarantu’r driniaeth orau i
gleifion, yn y lle iawn, ar yr adeg iawn, yn cynnwys
gwella modd o gael at eich
Meddyg Teulu;
c. Rhoi diwedd ar gamwahaniaethu
ym maes iechyd meddwl a gwella cefnogaeth i
bobl ag anghenion dysgu
ychwanegol.
3. Datblygu cyfundrefn addysg
sy’n helpu plant i ffynnu ac sy’n grymuso disgyblion a
rhieni drwy:
a. Helpu plant a chefnogi rhieni
â darpariaeth gofal plant effeithiol;
b. Hyrwyddo blynyddoedd cynnar
gan ddarparu dosbarthiadau llai o faint;
c. Darparu hyblygrwydd a rhyddid
i athrawon arwain;
ch. Cynyddu cyllid drwy Bremiwm
Disgybl Cymru;
d. Sicrhau modd teg o gael
addysg bellach ac addysg uwch.
4. Cefnogi cymunedau gwledig, yn
neilltuol drwy sicrhau sefydlogrwydd y diwydiant
amaethyddol.
5. Sicrhau bod pawb yn gallu
cael cyfle am dŷ
o ansawdd da am bris
fforddiadwy.
6. Diogelu’n hamgylchedd
naturiol a chynyddu’n hadnoddau ynni adnewyddadwy.
7. Sicrhau bod trafnidiaeth
gyhoeddus ledled Cymru yn effeithlon ac yn hygyrch, yn
enwedig mewn ardaloedd cefn
gwlad.
8. Diwygio’r ffordd rydym yn
ymwneud â gwleidyddiaeth, gan roi pwyslais ar ddatganoli grym hyd at y lefel
ymarferol isaf, grymuso cymunedau, a sicrhau atebolrwydd ar bob lefel.
9. Sicrhau bod gan bawb yr hawl
i siarad Cymraeg yn eu bywyd dyddiol a bod ganddynt yr hawl i addysg a
gwasanaethau cyhoeddus Cymraeg sydd o ansawdd raenus.
10. Lledaenu gweledigaeth unol o
genedl hunan-hyderus, sy’n sefyll ar ei thraed ei hun, yn y Deyrnas Unedig ac
yn Ewrop.
